Yükseköğretim Kurulu, devlet üniversite kadrolarında bulunan öğretim elemanlarına, her ocak ayında bir önceki yılın bilimsel faaliyetlerini dikkate alarak, bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanını hesaplayıp belirli bir ödenek vermektedir. Bu puanın hesaplanmasında öğretim elemanının bir önceki yıl içerisinde yayımladığı bilimsel makaleler, kitap veya kitap bölümleri, tam metin olarak yayımlanmış sözel bildiriler, bilimsel yayınlarına yapılmış atıflar, aldığı ödüller ve yürütücü veya araştırmacı olarak görev aldığı tamamlanmış projeler dikkate alınmaktadır. Akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanın hesaplanmasındaki ağırlıkları değişiklik göstermektedir. Uluslararası indeksler kapsamındaki dergilerde yayımlanmış araştırma makalesi veya derleme makale için akademik teşvik puanının hesaplanmasında makalenin yayımlandığı yıl için derginin ISI Web of Science tarafından en son yayımlanan çeyreklik (quartile) sınıflaması dikkate alınarak bu puanlar belirli bir kat sayı ile çarpılarak ve makaleye katkı sunan yazar sayısına bölünerek hesaplanmaktadır. Ya da ulusal veya uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanmış özgün bilimsel kitap, kitap editörlüğü veya kitaplarda bölüm yazarlığı gibi farklı bilimsel alanlarda Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği’nde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosu’ndaki katsayılar göz önüne alınarak hesaplamalar yapılmaktadır.
Bununla birlikte öğretim üyesi olarak yer aldığım Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı’nda yapılan bilimsel çalışmalar temel bilimlerin doğası gereği histoloji ve embriyoloji, biyokimya, tıbbi genetik anabilim dalları başta olmak üzere ve diğer klinik branşlarla da dirsek temasta bulunularak çok disiplinli yürütüldüğü için farklı disiplinlerden çok sayıda araştırmacı katkı sunmaktadır. Bu katkının içerisine öğretim elemanlarının sunduğu bireysel katkılar ile birlikte araştırmaların fonlanmasında kullanılan kurumların sağladığı hibe destekleri ve kurumların bünyesindeki laboratuvarların alt yapı olanakları da yer almaktadır.
Buna rağmen yayımlanan bilimsel makalelerin akademik teşvik puanı oldukça sınırlıdır. Bir örnek verecek olursam; 2024 yılı kendi teşvik puanıma baktığımda çeyreklik dilimi en yüksek Q1 dergide yayımlanan makalem 1,636 puan alırken, uluslararası kitabevinde yayımladığım bir kitap bölümü 7,5 puan almıştır. Bu puanlardan da görüleceği üzere bilimsel faaliyetlerdeki puanların dağıtılmasında eşitsizlik olduğunu düşünüyorum. Elbette kitap yazarlığı, kitap editörlüğü veya bölüm yazarlığı için öğretim elemanlarının sunduğu katkı ve emek yadsınamaz. Ama temel bilimlerde yapılan çok disiplinli çalışmalardan çıkan yayınlardaki iş ve zaman katkısının bu eşitsizliği bertaraf edecek şekilde dikkate alınması gerektiği kanaatindeyim.
