Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün (MGM) yayınladığı 2025 yılı kuraklık haritası, Malatya'nın zor bir yıl geçirdiğini gözler önüne seriyor. Standart Yağış İndeksi (SPI) metoduna göre hazırlanan haritada Malatya, şiddetli kurak kategorisinde yer aldı. Özellikle yaz aylarında yağışların neredeyse tamamen kesildiği 2025, tarım üreticileri için büyük endişe kaynağı oldu. Ancak yılbaşından itibaren etkili olan yağışlar, 2026 için umutları yeşertti.
ELAZIĞ MİKROKLİMA ETKİSİ GÖSTERDİ
Haritaya göre 2025'te benzer kuraklık koşulları yaşayan iller arasında Adıyaman, Sivas ve Tunceli de bulunuyor. Bölge illeri arasında mikroklima özelliği gösteren Elazığ'ın ise normal yağış kategorisinde kalması ve kuraklıktan büyük ölçüde etkilenmemesi dikkat çekti. En fazla yağış alan iller Amasya, Samsun ve Erzurum olurken, ülke genelinde acil durum seviyesinde kuraklığın en yoğun görüldüğü iller Hatay, Çanakkale ve Edirne olarak kayıtlara geçti.
ŞİDDETLİ KURAKLIĞIN MALATYA'YA ETKİLERİ
Malatya'da 2025 yılı boyunca özellikle yaz döneminde yağış eksikliği, tarla ürünlerinin üretiminde önemli kayıplara yol açtı. Kayısı üretiminin yoğun olduğu ilde, sulama kaynaklarının azalması ve baraj doluluk oranlarının düşmesi çiftçileri zor durumda bıraktı. MGM verilerine göre yıl genelinde yağışların uzun dönem ortalamalarının çok altında kalması, toprağın nem seviyesini kritik seviyelere indirdi. Üreticiler, "Yaz yağışı olmayınca sulama suyu yetmedi, verimlerde ciddi düşüş yaşadık" diyerek endişelerini dile getirdi. 2026'nın ilk aylarında görülen yağış artışları ise umutları artırdı. Kar ve yağmurun etkili olmasıyla baraj ve göletlerde doluluk oranları yükselmeye başladı. Ancak uzmanlar, tek bir yılın yağışının kuraklık etkilerini tamamen ortadan kaldırmayacağını, uzun vadeli su yönetimi ve tarımsal adaptasyon stratejilerinin önemini vurguluyor.
ÜLKE GENELİNDE KURAKLIK TABLOSU VE BÖLGESEL FARKLILIKLAR
2025 yılı SPI 12 aylık değerlendirmesine göre Türkiye'nin büyük bölümü kuraklık etkisinde kaldı. Özellikle Marmara, Ege'nin iç kesimleri, İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu'nun bazı bölümlerinde şiddetli ve çok şiddetli kuraklık görüldü. En yoğun kuraklık yaşayan iller arasında Hatay, Çanakkale ve Edirne öne çıkarken, Karadeniz kıyıları (Amasya, Samsun) ve Erzurum gibi bölgeler normalin üzerinde yağış alarak rahatlama yaşadı. Elazığ'ın normal kategoride kalması, bölgenin topoğrafik yapısı ve mikroklima etkisiyle açıklanıyor. Yüksek rakımlı dağlar ve vadiler arasındaki yağış dağılımı farkı, komşu illerde şiddetli kuraklık yaşanırken Elazığ'ı kısmen korudu.
STANDART YAĞIŞ İNDEKSİ (SPI) NEDİR?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün kuraklık izleme ve haritalandırmada temel aldığı Standart Yağış İndeksi (SPI - Standardized Precipitation Index), 1993'te McKee ve arkadaşları tarafından geliştirilen ve dünya çapında en yaygın kullanılan meteorolojik kuraklık göstergelerinden biridir. SPI, belirli bir zaman dilimindeki (genellikle 1, 3, 6, 12 aylık gibi ölçeklerde) yağış miktarının uzun vadeli ortalamadan ne kadar sapma gösterdiğini standartlaştırarak hesaplanır. Hesaplama adımları şöyle özetlenebilir: Bir istasyonun uzun yıllar (genellikle 30 yıl ve üzeri) aylık veya yıllık yağış verileri toplanır.Bu verilerin gamma dağılımı gibi uygun bir olasılık dağılımına uydurulması yapılır.Belirli bir dönemdeki yağış miktarı, bu dağılım içindeki kümülatif olasılığa dönüştürülür.Sonuç, standart normal dağılıma (ortalama 0, standart sapma 1) göre dönüştürülür. Yani SPI değeri, yağışın ortalamadan kaç standart sapma uzaklıkta olduğunu gösterir.
SPI değerleri pozitifse nemli/yağışlı, negatifse kurak koşulları ifade eder. MGM'nin kullandığı 11 kategorili sınıflandırma (yaklaşık değerlerle) şöyle:
2.00 ve üzeri: Olağanüstü Nemli
1.60 – 1.99: Aşırı Nemli
1.30 – 1.59: Çok Nemli
0.80 – 1.29: Orta Nemli
0.51 – 0.79: Hafif Nemli
-0.50 – +0.50: Normal Civarı
-0.51 – -0.79: Hafif Kurak
-0.80 – -1.29: Orta Kurak
-1.30 – -1.59: Şiddetli Kurak
-1.60 – -1.99: Çok Şiddetli Kurak
-2.00 ve altı: Olağanüstü Kurak
Bu yöntem, farklı zaman ölçeklerinde (kısa vadeli tarımsal, orta vadeli su kaynakları, uzun vadeli hidrolojik kuraklık) analiz yapmaya olanak tanır. MGM, aylık ve yıllık bazda SPI haritalarını düzenli yayınlayarak bölgelerin kuraklık durumunu takip eder.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
