Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2024 Atık İstatistikleri’ne göre Malatya’da 750 bin nüfuslu 14 belediyenin tamamı atık hizmeti verirken, toplanan atık 224 bin 501 ton olarak gerçekleşti. Verilere göre Malatya’da kişi başı günlük çöp üretim miktarı 830 gram oldu. Bu rakamla birlikte Malatya kişi başı en az çöp üreten 7’inci il oldu. Bu veriler Malatyalıların atık yönetimi konusunda başarılı bir tablo çizdiğini gösteriyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 Atık İstatistikleri’ni yayımladı. Açıklanan verilere göre imalat sanayi işyerleri, maden işletmeleri, termik santraller, organize sanayi bölgeleri (OSB) ve hane halklarında toplam 120 milyon ton atık oluştu; bunun 42,2 milyon tonu tehlikeli sınıfa ait. Atık bertaraf ve geri kazanım tesislerinde 195 milyon ton işlendi; 139 milyon tonu bertaraf, 56 milyon tonu geri kazanıldı. Türkiye genelinde belediyeler 32,3 milyon ton atık toplarken, kişi başı günlük ortalama 1,09 kg atık toplanıyor. Malatya’da ise 750 bin nüfuslu 14 belediyenin tamamı atık hizmeti verirken, toplanan atık 224 bin 501 ton, kişi başı günlük 830 gram oldu. Bu rakam, komşu Elazığ’da 930 gram, Adıyaman’da 1,17 kg iken ülke ortalamasının altında kaldı.
Türkiye İstatistik Kurumu, atık istatistikleri kapsamında Türkiye'deki; tüm belediyelerden, 50 ve üzeri çalışanı olan imalat sanayi işyerlerinden, kurulu gücü 100 MW ve üzeri olan tüm faal termik santrallerden, altyapısı tamamlanmış tüm organize sanayi bölge müdürlüklerinden, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne referans yıl için üretim beyan eden maden işletmelerinden, lisanslı veya geçici faaliyet belgeli tüm atık bertaraf ve geri kazanım tesisleri ile lisansı olmasa da belediyeler tarafından ya da belediyeler adına işletilen düzenli depolama, yakma ve kompost tesislerinden veri derlemektedir.
Araştırma kapsamındaki imalat sanayi işyerleri, maden işletmeleri, termik santraller, organize sanayi bölgeleri (OSB) ve hane halklarında 2024 yılında 42,2 milyon tonu tehlikeli olmak üzere toplam 120 milyon ton atık oluştu.
İmalat sanayi işyerlerinde 4,2 milyon tonu tehlikeli olmak üzere toplam 24,4 milyon ton atık oluştu. Toplam atığın %70,1'i satıldı veya lisanslı atık işleme tesislerine gönderildi, %12,1'i tesis bünyesinde geri kazanıldı veya dolgu malzemesi olarak kullanıldı veya doğaya yeniden kazandırıldı, %10,8'i düzenli depolama tesislerine gönderildi, %2,6'sı beraber yakma (ko-insinerasyon) veya yakma tesislerine gönderildi, %2,4'ü belediye veya OSB yönetimleri tarafından toplandı, %1,8'i işyeri sahasında depolandı, %0,1 ise diğer yöntemlerle bertaraf edildi.
Maden işletmelerinde dekapaj malzemesi/pasa hariç 40,5 milyon ton atık oluştu. Dekapaj malzemesi/pasa dahil oluşan 1 milyar 61 milyon ton toplam atığın %99,99'unu mineral atıklar oluşturdu. Toplam atığın %85,1'i pasa sahalarında, atık barajlarında veya düzenli depolama tesislerinde bertaraf edildi, %12,5'i ocak içine geri dolduruldu, %2,4'ü ise diğer yöntemlerle geri kazanıldı ya da bertaraf edildi.
Termik santrallerde 10,4 bin tonu tehlikeli olmak üzere toplam 26,5 milyon ton atık oluştu. Toplam tehlikesiz atığın %84,6'sını kül ve cüruf atıkları, %15,4'ünü ise diğer atıklar oluşturdu. Toplam atığın %86,9'u kül dağı, kül barajı veya düzenli depolama tesislerinde bertaraf edilirken, %13,1'i lisanslı tesislere gönderildi, maden/taş ocaklarının geri doldurulmasında kullanıldı veya diğer yöntemlerle bertaraf edildi.
OSB müdürlüklerinin altyapı hizmetleri, atıksu arıtımı vb. idari faaliyetleri sonucu 196 bin tonu tehlikeli olmak üzere 397 bin ton atık oluştu. Oluşan atığın %95,5'i atık işleme tesislerine gönderildi, %4,5'i diğer yöntemlerle bertaraf edildi.
Belediyelerde 32,3 milyon ton atık toplandı
Toplam 1 401 belediyenin 1 392'sinde atık hizmeti verildiği tespit edildi. Atık hizmeti verilen belediyelerde toplanan 32,3 milyon ton atığın %88,9'u atık işleme tesislerine ve %10,9'u belediye çöplüklerine gönderilirken, %0,3'ü ise diğer yöntemlerle bertaraf edildi. Belediyelerde toplanan kişi başı günlük ortalama atık miktarı 1,09 kg olarak hesaplandı.
Belediyeler tarafından işletilen atıksu arıtma tesislerinde, 353 bin ton (kuru madde bazında) atıksu arıtma çamuru oluştuğu tespit edildi.
Atık bertaraf ve geri kazanım tesislerinde işlenen 195 milyon ton atığın 139 milyon tonu bertaraf edildi, 56 milyon tonu ise geri kazanıldı.
Düzenli depolama tesislerinde 138 milyon ton atık, yakma tesislerinde de 448 bin ton atık bertaraf edildi. Beraber yakma (ko-insinerasyon) tesislerinde 4,7 milyon ton atık yakılarak enerji geri kazanımı gerçekleştirildi. Kompost tesislerinde 124 bin ton atık geri kazanılırken diğer geri kazanım tesislerinde ise toplam 51,5 milyon ton metal, plastik, kâğıt, mineral vb. atık geri kazanıldı.
Açıklanan veriler kapsamında 750 bin nüfuslu Malatya’da 14 belediyenin tamamı atık toplama hizmeti verirken 750 bin nüfustan 743 bin 768’i bu hizmetten yararlandı. Atık toplama hizmetinden yararlanamayan nüfus sayısı ise 6 bin 723 olarak açıklandı. Atık toplanan nüfus oranı yüzde 99,1 olarak açıklandı. Bu sayı komşu Elazığ’da 99,5. Malatya’da toplanan atık miktarı 2024 yılında 224 bin 501 ton olurken kişi başı günlük atık miktarı 830 gram olarak açıklandı. Bu rakam Elazığ’da 930 gram ve Adıyaman’da ise 1,17 gram olarak duyuruldu. Ülke ortalaması ise 1,09 olarak açıklandı. Malatya 830 gram ile kişi başı en az atık üreten 7’inci şehir olurken birinci sırayı 620 gram ile Gümüşhane kaptı.Mehmet Turan Çiğdem
EDİTÖR
