TEDAŞ, 2023 yılına ilişkin kişi başına net elektrik tüketim miktarını açıkladı. Açıklanan verilere göre kişi başı en çok elektrik tüketilen il 9 bin 871 kWh/kişi tüketim ile Bilecik olurken en az tüketim bin 26 kWh/kişi tüketim ile Ağrı’da gerçekleşti. 6 Şubat depremlerinin merkez üslerinden biri olan Malatya, 2 bin 39 kWh/kişi tüketimle 81 il arasında 58. sırada yer aldı. Veriler, kentteki sanayi çarklarının ve yaşamın 2023 yılında ne denli yavaşladığını gözler önüne seriyor.
Türkiye genelinde illerin gelişmişlik düzeyi ve sanayi üretim kapasitesinin en önemli göstergelerinden biri olan "Kişi Başına Düşen Net Elektrik Tüketimi" 2023 yılı verileri, bölgesel uçurumları ve afetlerin ekonomiye etkisini net bir şekilde ortaya koydu. Bilecik ve Kocaeli gibi sanayi devlerinin kişi başı 8-9 bin kWh tüketimi aştığı listede, Doğu Anadolu’nun en önemli sanayi ve ticaret merkezlerinden biri olması beklenen Malatya, ne yazık ki beklentilerin ve Türkiye ortalamasının çok altında kaldı.
MALATYA NEDEN GERİDE KALDI?
Listede 2.039 kWh’lik tüketim değeriyle 58. sırada kendine yer bulabilen Malatya, 3 bin 390 kWh olan Türkiye ortalamasının yaklaşık %40 altında kaldı. Bu düşüş ve düşük sıralama, salt bir enerji tasarrufu ile açıklanamayacak kadar derin ekonomik ve sosyolojik nedenler barındırıyor:
6 ŞUBAT DEPREMİNİN YIKICI ETKİSİ
2023 verilerinin düşük çıkmasındaki en büyük etken şüphesiz "Asrın Felaketi". Malatya'da binlerce konutun yıkılması, sanayi sitelerindeki hasarlar ve Organize Sanayi Bölgelerinde (OSB) üretimin aylarca durma noktasına gelmesi, elektrik tüketimini düşürdü.
GÖÇ DALGASI VE DEMOGRAFİK HAREKETLİLİK
Deprem sonrası şehirden geçici veya kalıcı olarak ayrılan nüfus, hane halkı elektrik tüketimini azalttı. Ancak istatistik "kişi başı" hesaplandığı için, tüketimin nüfustan daha hızlı düştüğü, yani sanayi ve ticarethanelerin de enerji kullanmadığı anlaşılıyor.
SANAYİ ÇARKLARININ DURMASI
Malatya ekonomisinin can damarı olan kayısı işleme tesisleri ve tekstil fabrikalarının 2023'ün büyük bir bölümünde kapasite düşürmesi veya kapalı kalması, enerji grafiğini aşağı çekti.
ELAZIĞ FARKI
Malatya’nın bölgesel rakipleri ve komşularıyla yapılan kıyaslama, tablonun ciddiyetini artırıyor: Depremden Malatya kadar etkilenmeyen ve lojistik bir üs haline gelen komşu Elazığ, kişi başı tüketimde Malatya’nın yaklaşık 500 kWh önünde yer aldı.
KAHRAMANMARAŞ’TA ÇARKLAR DURMADI!
Depremin merkez üssü olmasına rağmen Kahramanmaraş'ın 4.027 kWh ile Türkiye ortalamasının üzerinde olması dikkat çekti. Bu durum, Maraş’taki demir-çelik ve tekstil gibi enerji yoğun ağır sanayinin varlığıyla açıklanıyor. Ve bu durum Malatya’nın depremde Kahramanmaraş’tan daha fazla etkilendiğini ortaya koyuyor. Malatya'nın sanayisi ise enerji yoğunluğundan ziyade tarıma dayalı sanayi ve hafif tekstil ağırlıklı olduğu için, kriz anında tüketim daha sert düştü.
SİVAS’LA EŞİTLENDİ
Malatya, İç Anadolu’nun sanayileşmeye çalışan ili Sivas ile neredeyse başa baş bir tüketim sergiledi.
Adıyaman ile Malatya Benzeri Bir Tutum İzledi
Adıyaman 1.876 kWh kWh/kişi tüketimle Malatya’nın hemen altında yer aldı.
ZİRVE İLE UÇURUM BÜYÜYOR
Türkiye’nin sanayi motoru olan iller ile Malatya arasındaki makas ise 2023 yılında iyice açıldı: Bilecik (9.871 kWh): Listenin lideri Bilecik, kişi başına Malatya’nın tam 4,8 katı elektrik tüketti. Kocaeli (8.007 kWh): Türk sanayisinin kalbi Kocaeli, Malatya’nın 4 katı enerji harcadı. Bu veriler, Bilecik ve Kocaeli'de elektriğin "üretim ve katma değer" için harcandığını, Malatya'da ise 2023 yılında elektriğin sadece "temel yaşam ve barınma" (konteyner kentler vb.) ihtiyaçlarına zor yettiğini gösteriyor.
TOPARLANMA İÇİN ENERJİ ŞART
Elektrik tüketimi, modern ekonomilerde refahın ve üretimin en net aynasıdır. Malatya'nın 58. sıradaki yeri ve 2.039 kWh'lik tüketimi, şehrin 2023 yılını "hayatta kalma modu"nda geçirdiğini kanıtlıyor.
Şehrin yeniden ayağa kalkması için sadece konutların değil, sanayi tesislerinin de tam kapasiteyle çalışması gerekiyor. Önümüzdeki yıllarda bu rakamın Türkiye ortalaması olan 3.390 kWh bandına yaklaşması, Malatya'da hayatın ve ekonominin normale döndüğünün en sağlam göstergesi olacaktır.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
