6 Şubat 2023 depremlerinde ağır yıkım yaşayan Malatya’da, hayat normale dönmeye çalışırken bazı sosyal sorunlar da yeniden baş gösterdi. Kentin en eski ve popüler alışveriş noktalarından Bit Pazarı (halk arasında Rus Pazarı olarak da bilinen ikinci el pazarı), son dönemde çalıntı malların ve soyulan yardım malzemelerinin satış yeri olarak anılır hale geldi. Özellikle yardım amacıyla kurulan giysi kumbaralarının bazı kişiler tarafından küçük çocuklar kullanılarak sistematik şekilde boşaltıldığı, içindeki giyilebilir durumdaki kıyafetlerin pazarda tezgâhlarda satıldığı öne sürülüyor. Pazar esnafı, gazetemize yaptıkları açıklamalarda bu durumun hem yardım kuruluşlarına hem de dürüst tüccarlara zarar verdiğini belirterek, “Yardım için toplanan kıyafetler, ihtiyaç sahiplerine ulaşmak yerine kar amacıyla satılıyor. Bu haksız rekabet yaratıyor ve pazardaki güveni zedeliyor” diyor.
Bit Pazarı, deprem öncesi antika eşya, eski mobilya, kitap ve ikinci el giyim alışverişinin merkezi konumundaydı. Deprem sonrası konteyner çarşıların kurulmasıyla birçok esnaf sokak aralarına ve kaldırımlara taşınmak zorunda kaldı. Ancak bu süreçte pazarın denetimsizliği arttı ve çalıntı malların girişi kolaylaştı. Esnafa göre, özellikle gece saatlerinde veya tenha zamanlarda kumbaralara yaklaşan kişiler, içindeki kıyafetleri küçük çocuklar yardımıyla boşaltarak ve çuvallarla taşıyarak pazara getiriyor. Bu ürünler, düşük fiyata satılarak hızlı nakit çeviriyor. Esnaf, sorunun kökünden çözülmesi için daha sıkı kamera denetimi, kumbara başı nöbetçi güvenlik ve çalıntı mal girişine karşı kimlik kontrolü gibi önlemler talep ediyor.
DEPREM SONRASI İŞLER DEĞİŞTİ
Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan ve isminin açıklanmasını istemeyen esnaf,
“Ben bu pazarda 15 yıldır ayaktayım. Depremden önce her şey düzenliydi, antika sevenler, koleksiyoncular gelirdi. Ama deprem sonrası işler değişti. Özellikle yardım derneklerinin koyduğu giysi kumbaraları büyük sorun oldu. Merkezi yerlere konulan bu kumbaralar, bazı kişiler tarafından düzenli soyuluyor. Sabah erkenden gidip bakıyorum, içleri boş. Sonra aynı kıyafetleri pazarda görüyorum, etiketi bile duruyor bazılarında. Bu kıyafetler ihtiyaç sahiplerine gitmeliydi. Ama şimdi burada 200-300 liraya satılıyor. Dürüst çalışan biz esnaflar zarar görüyoruz. Onların ki sağlam ve ucuz, müşteri ‘Niye seninki pahalı?’ diyor. Çünkü ben malımı toplayıp getiriyorum, emek veriyorum. Ama bunlar bedava geliyor, soyuyorlar kumbarayı. Yetkililere sesleniyorum: Kumbaraların başına kamera koysunlar, gece bekçi tutsunlar. Ya da kumbaraları daha güvenli yerlere alsınlar. Bu şekilde devam ederse pazarın adı ‘çalıntı pazarı’ olacak. Kimse gelmez artık.” dedi.
Giysi satışı yapan bir başka esnafta aynı sorunlardan şikayetçi olarak şunları söyledi;
“Ben kendim depremzedeyim, evim ağır hasarlıydı, konteynerde yaşadım uzun süre. Pazara döndüm ki ekmek paramı çıkarayım. Ama son 1-2 yıldır kumbaralardan gelen kıyafetler pazarı sardı. Giyilebilir, temiz, hatta markalı şeyler. Bunlar yardım için toplanmış, dernekler aracılığıyla dağıtılması gereken şeyler. Bazı tezgâhlarda görüyorum, aynı kumbaradan çıkan montlar, kazaklar yığınla duruyor. Fiyatları da çok düşük, 200-250 liraya satıyorlar. Benim vatandaştan aldığım ikinci el malın maliyeti daha yüksek. Rekabet edemiyorum. Müşteri de doğal olarak ucuza gidiyor. Bu işin arkasında organize bir grup var gibi geliyor bana. Gece gelip kumbarayı açıyor, çuval çuval taşıyor. Sonra pazarda satıyor. Emniyet gelsin baksın, kimler yapıyor bunu? Zabıta tezgâh denetimi yapıyor ama kumbaraların soyulmasını önlemiyor. Depremde çok yardım gördük, millet el uzattı. O yardımların kötüye kullanılmasını istemiyoruz. Yetkililer bir an önce önlem alsın. Kumbaraları kilitlemek, düzenli boşaltmak, güvenlik kamerası koymak lazım. Yoksa hem yardım kuruluşları güven kaybeder, hem biz esnaflar ekmek teknemizden oluruz.”
UYARI NİTELİĞİNDE…
Bit Pazarı’nın geleceği açısından bu iddialar ciddi bir uyarı niteliği taşıyor. Deprem sonrası toparlanma sürecinde kentte sosyal dayanışmanın zedelenmemesi için yetkililerin konuya acil müdahale etmesi bekleniyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
