AK Parti’nin yerel yönetimler reformu paketi Meclis’e geliyor. Tasarıya göre: Personel giderleri yüzde 40’ı aşamayacak, SGK primleri kaynaktan kesilecek, imar rantlarına set çekilecek, borçlar tasfiye edilecek. Temizlikten imara kadar asli görevlerini yapmayan, kaynaklarını israf eden veya şirketleri aile işyerine çeviren belediyeler artık sıkı yaptırımlarla karşılaşacak.
Önümüzdeki dönemde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması planlanan reform paketi, belediyelerin mali disiplinini yeniden tesis etmeyi, hesap verebilirliği artırmayı ve hizmet odaklı yönetimi zorunlu kılmayı hedefliyor. Edinilen bilgilere göre, pakette yer alması beklenen en çarpıcı düzenlemeler arasında personel giderlerine getirilecek üst sınır, SGK primlerinin kaynaktan kesilmesi, belediye başkanları ve şirket yöneticilerinin harcamalarına sıkı denetim, şeffaf faaliyet raporlama zorunluluğu, imar uygulamalarında katı kurallar, projelerin ön hazırlığı şartı ve borçların tasfiye programı öne çıkıyor.
PERSONEL GİDERLERİ YÜZDE 40’I AŞAMAYACAK
Türkiye genelinde birçok belediyede personel giderlerinin bütçenin yüzde 60’ına yaklaştığı tespit edildi. Reform paketiyle bu oranın yüzde 40’ı geçmemesi zorunlu hale getirilecek. Yüzde 40 sınırını aşan belediyeler, mali yaptırıma tabi tutulacak ve iyileştirme planı sunmak zorunda kalacak. Ayrıca belediyelerin SGK prim borçlarının birikmemesi için prim ödemeleri doğrudan kaynaktan kesilecek. Bu düzenleme, borç sarmalına giren belediyelerin yeni borç üretmesinin önüne geçecek.
BAŞKAN VE ŞİRKET YÖNETİCİLERİNİN HARCAMALARI DENETİM ALTINDA
Belediye başkanlarının ve bağlı şirket yöneticilerinin temsil, ağırlama, seyahat, araç kullanımı gibi harcamaları sıkı denetime tabi tutulacak. Kamu kaynaklarının kişisel veya keyfi harcamalara dönüşmesine izin verilmeyecek. Denetim raporları düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılacak.
ŞEFFAFLIK VE HESAP VEREBİLİRLİK ZORUNLU HALE GELİYOR
Belediyeler, faaliyetlerini belli periyotlarla internet üzerinden kamuoyuyla paylaşmak zorunda olacak. Hangi yatırımın ne aşamada olduğu, hangi ihalenin hangi firmaya verildiği, paranın nerelere harcandığı vatandaş tarafından anlık takip edilebilecek. Bu düzenleme, “kara kutu” yönetim anlayışına son vermeyi amaçlıyor.
İMAR RANTLARINA VE KEYFİ DEĞİŞİKLİKLERE SON
İmar planlarının baştan sağlıklı hazırlanması sağlanacak. Sonradan yapılan imar değişiklikleri yalnızca “şehrin dinamiklerine dayalı istisnai işlemler” olarak kabul edilecek ve katı kriterlere bağlanacak. Böylece imar rantlarının önüne geçilirken, şehirlerin tarihi ve doğal dokusu da korunacak.
RASTGELE PROJELER VE BOŞA HARCANAN MİLYARLAR ÖNLENİYOR
Teknik, idari ve ihtiyaç analizi yapılmadan başlatılan projelere kaynak aktarımı yasaklanacak. Belediyelerin milyarlarca liralık kaynaklarının boşa gitmesinin önüne geçilecek. Proje onay sürecinde bağımsız denetim ve fizibilite raporu zorunlu hale getirilecek.
BORÇLAR İÇİN ORTA-UZUN VADELİ TASFİYE PROGRAMI
Belediyelerin mevcut borç yükü ciddi kriterlere bağlanacak. Borç yönetimi için orta ve uzun vadeli tasfiye programları oluşturulacak. Borç stokunun azaltılması belediyelerin performans kriterlerinden biri olacak.
ASLİ HİZMETLERE DÖNÜŞ ZORUNLU OLACAK
Belediyelerin kurumsal ve mali kaynaklarını “ekonomik, etkin ve verimli” kullanması sağlanacak. Öncelik, temizlik, su, yol, kaldırım, park, aydınlatma gibi asli görevlerde olacak. Kendi görev alanları dışında kalan faaliyetler sınırlandırılacak.
MALATYA’DA DA BEKLENTİ YÜKSEK
Malatya’da son yıllarda bazı belediyelerde temizlik hizmetlerinin yetersiz kalması, yol ve kaldırım bakımının aksaması, belediye şirketlerinin aile ve yakın çevrelere iş kapısı haline gelmesi gibi şikayetler sıkça dile getiriliyordu. Reform paketinin hayata geçmesi halinde, kaynaklarını asli hizmet dışı alanlarda kullanan veya mali disiplini sağlayamayan belediyelerde yetki kısıtlamaları ve zorunlu iyileştirme planları devreye girecek.
Yetkililer, paketin amacının “belediyeleri yeniden halka hizmet eden kurumlar haline getirmek” olduğunu vurguluyor. Reformun Meclis’te kabul edilmesi halinde, 2026 yılı sonu veya 2027 bütçe dönemi itibarıyla uygulamaya geçmesi bekleniyor. Vatandaşlar ise bu düzenlemeleri “geç bile kalınmış bir adım” olarak değerlendiriyor. Özellikle deprem sonrası dönemde belediyelerin kaynak kullanımına yönelik eleştirilerin yoğunlaştığı Malatya’da, reformun şeffaflık ve hesap verebilirlik getireceği umudu yüksek.
>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
